مرتضى مطهرى
250
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
يك وظيفهء محدود و يك مقام ثابت و معلوم و غير قابل تخلف و تجاوز برايش قرار نداده ، ميدان وسيعى براى عمل و فعاليتش قرار داده ، به حكم اين امور ، جامعه ميدان مسابقه است ؛ افراد با بردن مسابقه و ابراز لياقت و استعداد و فعاليت بايد مواهب و حقوق را حيازت كنند . نمىخواهم بگويم همهء مردم از لحاظ ذوق و استعداد نسبت به همهء كارها مساوىاند ، بدون شك استعدادهاى مردم از اين نظر متفاوت است . در هر كسى ذوق و استعداد خاصى هست . به همين دليل ، هر كسى در خودش علاقه به بعضى كارها را بيشتر و علاقه به بعضى ديگر را كمتر مىبيند . ولى اين طور نيست كه هر كسى از اول بفهمد و حس كند كه فقط براى يك كار معين ساخته شده و يك مقام ثابت و غير قابل تخلف و تجاوزى دارد ، آن طورى كه اعضاى يك پيكر چنيناند . پس بايد اجتماع در همهء شئون و مواهب ، شكل ميدان آزاد مسابقه را داشته باشد ، حق شركت در اين مسابقه به همه داده شود و آن اجتماع آنچنان منظم و داراى حسن جريان باشد كه در آن ميان ، شئون و مواهب اجتماعى به افرادى تعلق بگيرد كه در مسابقات اجتماعى لياقت و شايستگى بهترى از خود نشان دادهاند . دو ركن مسابقه مسابقه دو چيز دارد : يكى عملى كه مورد مسابقه قرار مىگيرد از قبيل دويدن يا كشتى يا وزنه برداشتن ، و يكى هم جايزه و افتخارى كه به برندهء مسابقه داده مىشود . در جامعه هم كه ميدان مسابقه است اين دو جهت هست : يكى كار مورد مسابقه و يكى هم حظّ و بهره و نصيبى كه به اشخاص داده مىشود . حالا آن امر مورد مسابقه بايد چه چيز باشد و آن جايزه بايد چه باشد ؟ اينجاست كه اگر فىالجمله توجهى بشود مطلب حل مىگردد و جواب سؤال داده مىشود . اما امور مورد مسابقه همان چيزهاست كه به حال بشر مفيد است ، حيات اجتماعى بشر بسته به آن است . مسابقه بايد در كارهاى مفيد به حال مردم باشد ، در علم و فضيلت باشد ، در تقوا و درستى باشد ، در عقل و فهم و ادراك باشد ، در سعى و عمل و كار و توليد و خدمت باشد . جايزههايى كه به برندگان اين مسابقهها داده مىشود همان حقوقى است كه به آنها به حسب مقدار كار و به حسب صلاحيت و لياقت و زحمت و استحقاق تعلق مىگيرد . اگر فهميديم كه حقوقى كه به افراد تعلق مىگيرد در واقع مثل جايزههايى است كه به شركتكنندگان در مسابقات داده